.png)
Vì sao ta hay đáp lại người khác bằng việc chia sẻ câu chuyện của chính mình
- Uyen Nguyen
- 15 giờ trước
- 4 phút đọc
Một khách hàng của tôi làm nội dung với một mong muốn rất đẹp: viết để ai đó thấy nhẹ hơn. Viết từ bài học mình đi qua, từ những lần mình chuyển hoá, hoặc đơn giản là để ai đó thấy “mình không một mình”.
Nhưng càng chia sẻ, bạn ấy càng gặp một rào cản khiến bạn co lại: có những người đọc xong không thấu cảm, mà vô tình biến nỗi đau của bạn ấy thành cái nền để họ đứng lên.
Ví dụ, bạn ấy viết về lòng biết ơn vì có gia đình hỗ trợ, thì có người bạn đáp lại bằng một bài khoe việc họ tự lực “một mình cân hết”. Bạn ấy chia sẻ về người thân bệnh, thì có người nói: “May quá gia đình mình khoẻ mạnh, bình an là đủ chứ kiếm nhiều tiền chi rồi tiền mất tật mang.”
Về phía bạn ấy, nỗi đau không chỉ là “không được đồng cảm”. Mà còn là cảm giác spotlight bị chuyển đi khi đang nói về một phần mong manh, nhưng cuộc trò chuyện lại trở thành nơi người khác chứng minh họ ổn.
Khi nghe điều này, tôi dễ dàng thấu cảm, vì cũng là một người thường xuyên chia sẻ nội dung trên mạng xã hội. Tôi hỏi bạn ấy vài câu:
Bạn có đang kỳ vọng đúng người/đúng nơi không? (Đôi khi ranh giới nằm ở nơi mình chọn để chia sẻ tôi từng thử Threads 2 tuần rồi dừng.)
Bạn muốn đặt ranh giới kiểu nào với những phản hồi làm mình co lại?
Điều gì khiến bạn vẫn muốn tiếp tục chia sẻ, dù có lúc mong manh như vậy?
Bạn ấy kết bằng một câu tôi rất thích:
"Khi mình chia sẻ, gieo hạt. Có hạt sẽ nảy mầm, có hạt sẽ rơi vào đá. Nhưng đừng để đất đá ngăn mình tiếp tục gieo.”
Còn về phía tâm lý của những người đọc có phản hồi chưa đồng cảm, tôi nghĩ không phải họ xấu. Chỉ là họ đang lúng túng trước nỗi đau của người khác và, hoặc trước cả nỗi đau có thể bị khơi dậy trong chính mình.
Và điều này rất con người. Hầu như ai trong chúng ta, ở những thời điểm khác nhau của cuộc đời, cũng từng lúng túng trước nỗi đau của người khác, đặc biệt khi nỗi đau ấy vô tình chạm vào những phần chưa được xoa dịu trong chính mình. Vì vậy, ta có thể thử nhìn chúng như những nỗ lực vụng về để tự giữ mình an toàn.
Có vài kiểu phản ứng thường hay gặp:
(1) Tự trấn an bằng so sánh. Khi một người thấy người khác chia sẻ điều khó khăn, họ cảm thấy không thoải mái với sự bất an đó, nên họ vô thức nâng cao bản thân để lấy lại cảm giác kiểm soát. “Tôi không cần hỗ trợ, tôi vẫn ổn.”
(2) Né cảm giác bất lực. Thay vì đối mặt với cảm xúc buồn hay tổn thương (vì có thể họ cũng từng trải qua điều đó, hoặc không có được điều gì đó), họ né chạm vào phần mong manh của chính mình. “Mình may mắn hơn vì gia đình khỏe mạnh, thà vậy còn hơn kiếm nhiều tiền mà…”
(3) Vụng về trong thấu cảm. Không phải ai cũng được dạy cách phản hồi thấu cảm, họ có thể nghĩ rằng chia sẻ trải nghiệm cá nhân là cách để “đồng cảm”, nhưng thật ra lại vô tình chuyển trọng tâm về bản thân.
Tôi cũng từng phản hồi theo kiểu đó trong quá khứ. Nếu bạn từng lỡ phản hồi như vậy, không sao cả. Đây là một kỹ năng có thể học.
Những câu hỏi dưới đây không phải để tự trách hay phán xét mình. Chúng chỉ là một lời mời rất nhẹ để ta chậm lại, và hiểu rõ hơn điều gì đang diễn ra bên trong mình ở những khoảnh khắc ấy:
Mình đang muốn chứng minh điều gì?
Mình có đang né cảm giác bất lực không?
Mình đang muốn giúp người kia hay muốn trấn an chính mình?
Nếu mình là người đang ở tình huống trên, mình muốn nghe câu gì nhất lúc này?
Và đôi khi, thấu cảm có thể bắt đầu bằng những câu rất đơn giản:
“Nghe bạn kể mình thấy thương quá.”
“Bạn muốn mình lắng nghe hay góp ý?”
“Mình ở đây với bạn.”
Còn nếu bạn là người chia sẻ, và một phản hồi khiến bạn bị dấy lên sự khó chịu hay cảm giác phòng thủ, cũng không sao cả. Bạn có thể đặt một ranh giới nhẹ nhàng.
Bạn chia sẻ là để gieo hạt. Và không phải mảnh đất nào cũng sẵn sàng. Nhưng điều đó không làm hạt giống của bạn kém giá trị.
Thương mến,
Coach Bảo Uyên
ICF Professional Certified Coach
---------
Yên Space là không gian khai vấn, chăm sóc nội tâm, nuôi dưỡng tâm hồn, vun trồng hạnh phúc bền vững từ bên trong.
Các dịch vụ và sản phẩm của Yên Space:
Khoá học e-learning "Ranh giới lành mạnh 101:" https://www.yenspace.vn/khoahoc
Chương trình đồng hành 1-1: https://www.yenspace.vn/donghanh
Bình luận